Trump: İran 'kırmızı çizgiyi' aşarsa yeni askeri operasyon gündemde

ABD Başkanı Donald Trump, Cuma günü Beyaz Sarayı'nda yaptığı basın toplantısında İran yönetimine yönelik en sert uyarılarından birini yaparak, Tehran'ın nükleer programında "kırmızı çizgi" olarak tanımladığı ısrarlı yüksek seviye zenginleştirme faaliyetlerinin sürmesi durumunda Washington'un "yeni ve kapsamlı bir askeri operasyona" başvurabileceğini açıkladı. Trump, "İran bir nükleer silaha sahip olamaz, bu konudaki kararlığımız değişmez" diyerek, diplomatik pencerenin hızla daraldığını işaret etti.

Pentagon'dan 'Hazır Bulunuş' Sinyali

Başkan Trump'ın açıklamalarından wenige saat sonra Pentagon sözcusu Genel Pat Ryder, Ortadoğu'daki ABD birliklerine "artırılmış hazır bulunma" emrinin verildiğini onayladı. Yetkililer, operasyonun niteliğinin, 2020'de Kasim Suleymani'ya yönelik darbenin ötesinde, İran'ın nükleer altyapısına (özellikle Fordow ve Natanz tesislerine) ve Roket Gücü'ne odaklı "susturucu ve yıkıcı" bir kampanya olabileceğini, ancak nihai kararın Başkan'ın onayına bağlı kaldığını aktardı. Bölgedeki bir ABD yetkilisi, "Harekât planları masada, hedefler tespit edildi" ifadelerini kullandı.

İAEA Raporu Gerilimi Tırmanıtıyor

Krizin tetikleyicisi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (IAEA) bu hafta dağıttığı gizli rapor oldu. Rapora göre İran, %60 seviyesinde zenginleştirilmiş üran stokunu son üç ayda %27 artırarak kritik bir eşiğe yaklaştırdı. Uzmanlar, mevcut stok ve santrifüj kapasitesiyle İran'ın, siyasi karar alması halinde iki hafta içinde silah seviyesine (%90+) ulaşabilecek malzeme üretebileceğini öngörüyor. Trump yönetimi, bu "kırılma süresi" (breakout time) riskini artık kabul edilemez buluyor.

Petrol Piyasaları Şok Oldu, Brent 95 Doları Zirvedi

Açıklamalar ardından global enerji piyasaları anında tepki verdi. Brent ham petrol fiyatı asiatik seansında faizle 95,40 dolara çıkarak son 14 ayın en yüksek seviyesini kaydetti. Hormuz Boğazı'ndaki tanker trafiğine yönelik risk primleri sigorta maliyetlerini %40 artırdı. Altın ons başı da 2.750 dolar seviyesini test ederek güvenli liman arayışını yansıttı. Borsa İstanbul BIST-100 endeksi açılışta %1,8 değer kaybetti.

Tehran'dan 'Yıkıcı Cevap' Uyarısı

İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghçi, Trump'ın laflarını "psikolojik savaş ve propaganda" olarak nitelendirirken, "ABD herhangi bir aptalca bir adım atarsa, cevap anında, yıkıcı ve öngörülemez olacak" diye konuştu. IRGC komutanı Hüseyin Selami de "ABD üsleri ve müttefikleri ateş hattındadır" mesajı verdi. AB Dışişleri Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ise taraflardan "maksimum ölçüde temkin" isteyerek, diplomatik kanalların (Öman aracılığıyla) açık tutulduğunu belirtti.

İsrail Faktörü ve Bölge Dengeleri

Yerel kaynaklara göre Netanyahu hükümeti, ABD'nin bir operasyon başlatması durumunda "tam koordineli" bir destek taahhüdünde bulundu. Ancak Riyad ve Abu Dhabi, petrol tesislerinin ve kritik altyapılarının İran füzeleri tarafından hedef alınma riski nedeniyle, Washington'a "sınırlı ve kontrollü" bir müdahale baskısı yapıyor. Bölge analistleri, Trump'ın bu uyarının, İran'ı MÖT (Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması) çerçevesine geri getirmek için son bir "maksimum basınç" kartı olup olmadığını, yoksa kararlı bir harekât öncesi hazırlık olup olmadığını çözmeye çalışıyor.