USS Eisenhower'in 2024 Kızıldeniz Epizodu: Asimetrik Tehdidin Testi ve 2026'da Geminin Durumu

Norfolk — ABD Donanmasının Nimitz sınıfı nükleer güçlü uçak gemisi USS Dwight D. Eisenhower (CVN-69), 4 Ekim 2026 tarihi itibarıyla ana limanı Norfolk, Virginia'da planlı artımlı bakım (PIA) ve modernizasyon sürecinde yer alıyor. Geminin 2023 Ekim-2024 Temmuz tarihleri arasında sürdüğü, son 30 yılda en uzun ve en yoğun operasyonel temposuna sahip olan 9 aylık dağıtımı, nükleer güçlü taarruzi deniz hava gücünün modern asimetrik tehditler karşısındaki dayanıklılığını test eden bir vaka çalışması haline geldi.

Kızıldeniz'de II. Dünya Savaşı'ndan Bu Yana Görülmeyen Yoğunluk

Eisenhower ve Carrier Strike Group 2 (CSG-2), Ekim 2023'te İsrail-Hamas Savaşı'nın patlak vermesiyle Kızıldeniz'e yönlendirildi. Nisan 2024'te Bab el-Mendep Boğazı'nı geçerek operasyonel alana giren grup, Yemen'in Houthi (Ansarullah) kontrolündeki bölgelerden fırlatılan balistik füzeler, anti-gemi balistik füzeleri (ASBM) ve tek kullanımlı saldırı UAV'ları karşısında sürekli bir hava savunması şemsiyesi altındaydı.

Merkez Komutanlığı (CENTCOM) verilerine göre dağıtım süresince hava grubu (CVW-3) binlerce combat sortie (savaş uçuşu) gerçekleştirdi. F/A-18E/F Super Hornet'ler ve EA-18G Growler'ler, E-2D Hawkeye erken uyarı uçakları ile koordineli olarak Houthi radar istasyonlarını, füzere hazırlanma rampalarını ve denizdeki yüzey araçlarını hedef aldı. Bu süreç, soğuk savaş sonrası ABD donanmasının ilk kez "deniz kontrolü" değil, "kara gücü destekli denizden taarruz" doktrinini bu kadar yoğun bir elektronik ve kinetik savaş ortamında test ettiği dönem olarak kaytlara geçti.

Houthi İddiaları, Cidde Limanı ve Uydu Gerçeği

Haziran-Temmuz 2024 aylarında Houthi askerî sözcüsü Yahya Sarea, geminin "vurulduğunu", "yangın çıktığını" ve hatta "batırıldığını" iddia eden bir dizi beyan yayınladı. Bu iddialar, açık kaynak istihbarat (OSINT) topluluğu tarafından yakından takip edildi. Maxar Technologies ve Planet Labs gibi ticari uydu operatörlerinin Cidde (Suudi Arabistan) limanında çektiği yüksek çözünürlüklü görüntülerde, geminin güvertesinde herhangi bir hasar izi, yangın sonrası duman veya su baskını izi tespit edilmedi. Pentagon ve CENTCOM, bu iddiaları "bilinçli dezenformasyon" olarak nitelendirirken, geminin CIWS/SeaRAM ve SM-2/6 füzeli çok katmanlı savunma sistemlerinin etkinliği, asimetrik fırtına saldırıları karşısındaki en somut kanıt olarak değerlendirildi.

Yunanistan Ziyareti ve Ege Güvenliği Mesajı

Dağıtımın son aşamasında, Ekim 2024'te Kretek Souda Körfezi'ne giren gemiye Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis resmi ziyaret gerçekleştirdi. NATO müttefiki bir başbakanın, aktif bir savaş dağıtımından dönen ABD uçak gemisine askeri törenle kabul edilmesi, Doğu Akdeniz ve Ege Denizi güvenlik mimarisinde ABD-Yunanistan askeri entegrasyonunun derinleştiği sinyali olarak okundu. Ziyaretin ardından gerçekleştirilen "Ege Kalkanı" niteliğinde ortak deniz tatbikatları, bölgedeki güç dengeleri üzerindeki ABD taahhüdünün somut bir göstergesi oldu.

Güverte Riskleri: 6 Yaralı ve Operasyonel Yorgunluk

Yoğun operasyon temposu, insan faktörü risklerini de beraberinde getirdi. Temmuz 2024'te Norfolk'a dönüş yolunda veya liman girişi öncesi gerçekleştirilen uçuş operasyonları sırasında meydana gelen bir kazada (resmi açıklamalarda "flight deck mishap" / güverte kazası olarak tanımlanan), 6 denizci yaralandı. Yaralıların durumunun hayatını tehdit etmediği, ancak geminin 9 aylık sürekli alarm ve fırlatma döngüsünün personel morali ve fizyolojik dayanıklılığı üzerindeki etkisinin, Donanma Güvenlik Merkezi (NAVSAFECEN) tarafından yapılan araştırmaların konusu olduğu biliniyor. Bu olay, uzaktan kumandalı sistemlerin arttığı çağda hala insan gücünün kritik bir risk unsuru olduğunu hatırlattı.

2026 Perspektifi: Yaşam Döngüsü Sonu ve Ford Sınıfı Geçişi

1977 yılında hizmete giren Eisenhower, 2026 itibarıyla yaklaşık 49 yıl operasyonel ömrünü doldurmuş durumda. Nimitz sınıfı gemilerin 50 yıllık tasarım ömrü göz önüne alındığında, geminin bir sonraki büyük aşama Refueling and Complex Overhaul (RCOH - Yeniden Yükleme ve Karmaşık Genel Bakım) değil, muhtemelen hizmetten çekilme (inactivation) sürecine hazırlanan son bakım döngülerinden birinde olduğu değerlendiriliyor. Kızıldeniz'deki deneyim, takipçisi Gerald R. Ford sınıfı (CVN-78 ve sonrası) gemilerin elektromanyetik fırlatma sistemi (EMALS) ve gelişmiş hapış sistemleri (AAG) ile bu tür asimetrik tehditlere karşı çok daha yüksek surteli operasyon kabiliyeti sağlayacağını gösteriyor. Eisenhower'ın mirası, "eski nesil" platformların yazılımsal ve doktrinal güncellemelerle hâlâ stratejik etki yaratabildiğini, ancak personel ve malzeme yorgunluğunun sınırları olduğunu kanıtladı.