2026-2027 Solunum Sezonu: Grip, COVID ve RSV Aşısı Kimler, Ne Zaman, Nasıl Yapmalı?

8 Ekim 2026 Perşembe günü Kuzey Yarımküresi'nin resmi solunum yolu virüsleri sezonuna giriş yapmasıyla birlikte, yetişkin aşılaştırma stratejileri netleşti. Bu sezon farklı olan nokta; grip ve COVID-19'a ek olarak, 60 yaş üstü ve riskli yetişkinler için RSV (Respiratuvar Sinisitial Virüs) aşıları da standart öneri haline gelmesidir. Sağlık otoriteleri, hastaneye yatış ve ölüm riskini en aza indirmek için Ekim-Kasım penceresinin kritik olduğunu vurguluyor.

Mevsimsel Grip Aşısı: 2026-2027 Formülasyonu ve Kime Öneriliyor?

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Şubat 2026 kararıyla kuzey yarımküresi 2026-2027 sezonu için grip aşı virüs içeriğini belirledi. Bu sezon da kuatrivalent (dört valentli) inaktive aşılar temel olsa da, B/Yamagata hattının global dolaşımdan kaybolması üzerine WHO ve ECDC, trivalent (üç valentli) formülasyonların da kullanıma sunulmasını onayladı. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı Aşı Danışma Kurulu onaylı aşılar, Aile Sağlığı Merkezleri (ASM) ve Tıp Merkezleri aracılığıyla bedelsiz sunuluyor.

• Kimler öncelikli? 65 yaş üstü, kronik hastalıklı (KOAH, kalp yetmezliği, diyabet, böbrek/karaciğer yetmezliği), immünokompromize, gebeler, sağlık çalışanları ve 6-59 ay çocukları.
• Zamanlama: Ekim başlangıcı - Kasım sonu ideal pencere. Sezon Mayıs 2027'ye kadar sürer.
• Çocuk dozajı: 6 ay - 8 yaş arası ilk kez aşı olacak çocuklar 4 hafta arayla 2 doz almalı; önceki sezon aşı olmuşsa 1 doz yeterlidir.

Güncellenmiş COVID-19 Aşısı: JN.1/KP.2 Hedefli Monovalent Formül

FDA VRBPAC ve CDC ACIP haziran 2026 toplantılarında, dolaşımda baskın olan JN.1 alt hatları (özellikle KP.2) hedef alan monovalent mRNA ve protein alt birim aşıları onayladı. Eski bivalent (Omicron BA.4/5 + Wuhan) formüller bu sezon kullanılmıyor. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı, güncellenmiş aşıların risk gruplarında ücretsiz uygulanmasını sağlayan yönergeyi yayımladı.

• Kimler? 65 yaş üstü, immünokompromize, kronik hastalıklı, gebeler ve sağlık çalışanları. 18-64 yaş genel nüfus için de erişim açıktır.
• Aralık kuralı: Son COVID aşı dozundan veya doğal enfeksiyondan itibaren en az 3 ay (immünokompromizelerde 2 ay) beklenmesi önerilir.
• Markalar: Pfizer-BioNTech (Comirnaty JN.1), Moderna (Spikevax JN.1), Novavax (protein bazlı) seçenekleri piyasada/kurumlarda yer alıyor.

RSV Aşısı: Yetişkinlerde Yeni Standart, Gebelikte Koruma

Bu sezon en büyük değişim RSV aşılarının yetişkin protokollerine girmesidir. Üç aşı (GSK Arexvy, Pfizer Abrysvo, Moderna mResvia) FDA/EMA onaylıdır. Türkiye'de Arexvy ve Abrysvo 2024 sonrası kullanıma girdi; 2026-2027 sezonunda erişim genişledi ancak SGK ödeme kapsamı risk grubu tanımına göre değişkenlik gösteriyor.

• Yaş 60-74 arası: Kronik hastalık (KOAH, astım, kalp yetmezliği, diyabet, kronik böbrek) varsa şiddetle önerilir. Sağlıklı 60-74 yaş için klinik karar (paylaşımlı karar verme) esas alınır.
• 75 yaş üstü: Kronik hastalık olsa da olmasa da rutin öneri (Kategori 1).
• Gebeler: Abrysvo (Pfizer) 32-36 hafta arası tek doz olarak uygulanır; bebeği doğumdan 6 ay süre korur. Bu uygulama Türkiye'de de gebelik takibinde standartlaşıyor.
• Diğer aşılarla aralık: CDC verilerine göre grip ve COVID aşılarıyla eşzamanlı uygulama güvenlidir; ayrı enjektiyon yerleri tercih edilir.

Eşzamanlı Uygulama ve Türkiye'de Erişim: Pratik Rehber

Birden fazla aşı gereken riskli bireyler için tek ziyarette uygulama (ko-administrasyon) hem zaman kazandırır hem de takip hali (loss to follow-up) riskini azaltır. Güncel veriler; grip + COVID eşzamanlı uygulamanın immünojenisite veya yan etki profili üzerinde anlamlı olumsuz etkisi olmadığını gösteriyor. RSV + diğerleri için de güvenlik verileri olumlu seyrediyor.

Türkiye'deki Uygulama Yolları (8 Ekim 2026 itibarıyla):

• Aile Sağlığı Merkezleri (ASM): Grip ve COVID aşıları risk gruplarında bedelsiz, randevusuz/merkezi randevu sistemli (MHRS/e-Nabız).
• Hastane Aşı Üniteleri: İmmünokompromize hastalar, çoklu ilaç kullananlar, önceki aşılarda ağır alerji geçirmişler için tercih edilmeli.
• Eczaneler: Grip aşıları (reçetesiz/receteli farkı SGK ödemesinde), RSV aşıları (özellikle Arexvy/Abrysvo) eczane kanalıyla satışa sunuluyor; fiyatlandırma ve SGK indirimi resmi kararnamelerle belirleniyor. 2026-2027 sezonu RSV ödeme kararnamesi henüz Resmi Gazete'de yayımlanmamış olabilir; güncel durum için eczacıdan/ASM'den danışılmalı.

Risk Grubuna Göre Karar Ağacı: Hangi Aşılar Sana Gerekli?

Aşağıdaki tablo, bu sezon hangi aşı kombinasyonunun size uygun olabileceğinin özetidir (Klinik karar her zaman hekime aittir):

• Sağlıklı 18-49 yaş: Grip (isteğe bağlı/önerilir), Güncellenmiş COVID (isteğe bağlı). RSV yok.
• Sağlıklı 50-59 yaş: Grip (önerilir), Güncellenmiş COVID (önerilir). RSV: Sadece ciddi kronik hastalık varsa (hekim kararı).
• 60-74 yaş + Kronik Hastalık: Grip + Güncellenmiş COVID + RSV (Hepsi Önerilir).
• 75 yaş üstü (Her durumda): Grip + Güncellenmiş COVID + RSV (Hepsi Güçlü Öneri).
• Gebeler (Her trimestir): Grip (her trimestir), Güncellenmiş COVID (her trimestir), RSV (Abrysvo, 32-36 hafta).
• İmmünokompromize (Yaş gözetmeksizin): Grip (yüksek doz/adjuvanlı tercih edilebilir), COVID (ek doz protokolü olabilir), RSV (Güçlü öneri).

Bu sezonun "tripledemik" (grip, COVID, RSV eşzamanlı dalga) riskini yönetmenin en etkili yolu, risk grubundaki her bireyin Ekim-Kasım penceresinde hekimiyle görüşerek aşılaştırma planını tamamlamasından geçiyor. Sağlık Bakanlığı'nın 2026-2027 sezon yetişkin aşılaştırma rehberi ve SGK ödeme komunike takibi için resmi kanallar (sgk.gov.tr, saglik.gov.tr) takip edilmeli.