Fon krizinde mağdur yatırımcılar: 'Yılların emeği gitti, tazminatımı yatırdım'

İstanbul — Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) geçtiğimiz hafta tasfiye kararı alınan 12 yatırım fonu için "yatırımcı koruma çerçevesi" ilan etti. Kararın ardında, son 18 ayda varlıkları 40 milyar TL'nin altına düşen, likidite sorunu yaşayan fonlarda yüz binlerce bireysel yatırımcının para kaybettiği gerçeği yatıyor.

BBC Türkçe'nin ulaştığı mağdur yatırımcılar arasında, işten ayrılma tazminatını fonlara yatırarak emeklilik planlayan 58 yaşındaki Ahmet Yıldız da var. "35 yıl emek verdim, birikimim 840 bin TL'ydi. Fon tasfiye edildiğinde elimde 310 bin TL kaldı" diyen Yıldız, "SPK müdahale ettiğinde zaten olay bitmişti" dedi.

Kriz nasıl büyüdü?

2024 sonrası faiz artışlarıyla başlayan süreçte, kısa vadeli borçlanma araçlarına ağırlık veren fonlar, faiz riskini yönetemedi. 2025 Ocak'ta ilk tasfiye kararı (Alpha Kısa Vadeli Fon) düştüğünde sistemde "izole bir olay" olarak sunuldu. Ancak Mart 2025'te Beta Likidite Fonu, Eylül 2025'te Gamma Esnek Fon tasfiyeye girdi. SPK verilerine göre son 18 ayda tasfiye edilen fon sayısı 12'ye, etkilenen yatırımcı sayısı 280 bini geçti.

İstanbul Bilgi Üniversitesi Finans Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Elif Kara, "Bu bir likidite krizinden ziyade bir risk yönetimi krizi. Fon yöneticileri, faiz artış senaryosuna karşı stress test yapmamış" diyor.

Yeni koruma paketi ne getiriyor?

SPK'nın 25 Eylül tarihli duyurusunda; tasfiye sürecine giren fonlardaki yatırımcıların, fonun net varlık değerinin %90'ına kadar ödeme alabileceği, kalan kısmın ise 24 ay içinde tahsis edileceği belirtildi. Ancak bu koruma, 30 Haziran 2025 tarihinden önce tasfiye kararı alınan fonları kapsamıyor.

Bu durum, ilk kriz dalgasının mağdurlarını (Alpha, Beta, Gamma fonları) koruma dışı bırakıyor. Tüketici Hakem Heyeti'ne başvuru yapan avukat Selin Demir, "Geriye dönük etki olmayan bir koruma, erken mağdurları hukuksuz bırakıyor" diyor.

Yatırımcılar ne yapmalı?

Uzmanlar, henüz tasfiyeye girmeyen ama riskli portföye sahip fonlardaki yatırımcılara; fon fact sheet (bilgi formu) üzerinden "kalan ömür" ve "kredi riski" sütunlarını kontrol etmelerini, SPK'nın haftalık yayımladığı "Fon İzleme Listesi"ni takip etmelerini öneriyor. Ayrıca portföyün %20'sini aşan tek bir fon konsantrasyonu taşıyanların, dağıtım yapması gerektiğini vurguluyorlar.

SPK Başkanı Mehmet Ali Akben, geçtiğimiz çarşamba basın toplantısında "Sistemik risk kontrol altındadır, yeni yönetmelik taslağı Meclis'e gidecek" dedi. Meclis gündemine gelecek "Yatırım Fonları Kanunu" değişiklik teklifinde, fon yöneticilerine daha sıkı likidite tamponu ve stress test zorunluluğu getiriliyor.